Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2016 | OriginalPaper | Hoofdstuk

8 Lichaamscultuur

Auteurs: Paul De Knop, Jeroen Scheerder, Bart Vanreusel

Gepubliceerd in: Sportsociologie

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In tal van sectoren van het publieke leven wordt de discussie over een eigen ethiek aangescherpt. In handel, verkeer, gezondheid, milieu, voeding, filerijden, enzovoort, klinkt de wens om een eigen set van regels van denken en handelen die het technische overstijgen. Ook de sport ontsnapt niet aan de toenemende vraag naar ethische reflectie. Indien alledaagse conversatie een geldige aanwijzing kan zijn, dan wijst een stroom van bedenkelijke opinies en commentaren op een aantal kwalen in de sport die niet alleen het uiterlijk van de sport schaden, maar die ook het fundament van de sport zouden aantasten. De berichtgeving over sport lijkt soms meer op een juridische kroniek.
Voetnoten
1
Een uitgebreidere versie van deze bijdrage werd reeds gepubliceerd in Raymaekers e.a. (2001: 70-86).
 
2
De term ‘medische consumptie’ dient ruim te worden opgevat. Het betreft bijvoorbeeld niet alleen de dokters- of ziekenhuisrekeningen en medicatie, maar evengoed alles wat men materieel en fysiek verbruikt en accepteert met betrekking tot de verzorging van het lichaam en/of het instandhouden van de gezondheid: artikelen voor persoonlijke hygiëne, sport, cosmetica, een abonnement op een gezondheidsmagazine, enzovoort (Velle e.a. 1984: 99-100).
 
3
Hedendaags hedonistisch.
 
4
Alias crowdsurfen tijdens muziekfestivals.
 
5
Sorokin (1947: 593-606) voorspelde nog vóór de opkomst van de televisie een verschuiving van een symbolische en op ideeën gebaseerde cultuur (ideational respectievelijk idealistic) naar een sensualistische cultuur (sensate culture).
 
6
Naast de hier beschreven glij- en valsporten kunnen als voorbeelden van de hedendaagse ‘zintuiglijke cultuur’ ook worden opgesomd: de culinaire genoegens die mensen in restaurants gaan opzoeken, alsook het spektakel van popconcerten waarbij – bijna uitzonderlijk voor deze tijd – de vele aanwezigen één zijn in belangstelling.
 
7
Vgl. Loret (1995).
 
8
Vaak gaat het om ‘frivole valpartijen’ waaraan geen enkele behendigheid te pas komt. De kortstondige imitatie heeft de serieuze kennismaking met en initiatie in de activiteit verdrongen (Renson 1996: 272).
 
9
Vgl. L’empire de l’éphémère (1987), waarin Lipovetsky het huidige tijdperk kenschetst als een periode die nog maar weinig ruimte kent voor duurzaamheid. Slechts heel kortstondig behouden goederen en activiteiten hun waarde. Of ook, hoe verder iets weg ligt in de tijd, hoe minder waarde er nog aan gehecht wordt. Time discounting, hinc et nunc.
 
10
Vgl. Elias & Dunnings Quest for excitement (1986).
 
11
Dit stuk is tot stand gekomen in het kader van het project ‘Transformaties in de sport’. Het W.J.H Mulier Instituut, centrum voor sociaal-wetenschappelijk sportonderzoek ontvangt van 2002 tot 2006 subsidie voor dit project van het ministerie van VWS.
 
12
Deze bijdrage is een aangepaste weergave van de presentatie gehouden te Leuven op 6 april 2000 in de reeks Wetenschap & Ethiek aan de Faculteit voor Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie van de KU Leuven. In een enigszins uitgebreide vorm werd deze lezing ook gehouden op het Nationale Dopingdebat in Amsterdam op 8 september 2000. De tekst werd eerder gepubliceerd onder de titel ‘De sportdroom bedreigd. Doping als filosofische kwestie’ (De Wachter, 2000).
 
13
Hier wordt de gezondheidsproblematiek volkomen buiten beschouwing gelaten. Het is natuurlijk ook ethisch een belangrijk aspect van de problematiek, omdat het vragen oproept als: In hoeverre mag ik gezondheidsrisico’s lopen om een ander groot goed na te streven (carrière, roem, geld, enzovoort)? Mag de overheid de keuzevrijheid van volwassen mensen inperken wanneer ze bewust dergelijke risico’s willen lopen (het paternalismeprobleem)? Mag de sporter geen recht doen gelden op de best mogelijke medische zorg en medische middelen, ook in de extreem-ongezonde situaties van de professionele topsport (het pleidooi van dokter Rijckaert in De zaak Festina, Tielt, Lannoo, 2000)? Of moet er dan niet eerder aan die ongezonde situatie zelf iets veranderen? Deze gezondheidsproblematiek zou een aparte bijdrage vergen.
 
14
We gaan in deze bijdrage niet verder in op het spel van argumenten en tegenargumenten, omdat we de kern van het probleem elders zullen situeren. Voor een overzicht van de filosofische argumentaties in de dopingdiscussie verwijzen we naar Morgan en Meier (1995: 201-260), Tamboer en Steenbergen (2000: 158-173), Van Hilvoorde (1996) en Vorstenbosch (1998).
 
Literatuur
go back to reference Bale, J. (2000), Geographies and the Olympics: an evaluation of the work of Ernst Jokl. Paper presented at the 2000 Pre-Olympic Congress. Brisbane: International Council of Sport Science and Physical Education. Bale, J. (2000), Geographies and the Olympics: an evaluation of the work of Ernst Jokl. Paper presented at the 2000 Pre-Olympic Congress. Brisbane: International Council of Sport Science and Physical Education.
go back to reference Corijn, E. (2000), Vrije Tijd werkt ook, over de verhouding tussen arbeid en vrije tijd in de 20ste eeuw. (Samenleving en Sport). Brussel: Koning Boudewijnstichting, 100 p. Corijn, E. (2000), Vrije Tijd werkt ook, over de verhouding tussen arbeid en vrije tijd in de 20ste eeuw. (Samenleving en Sport). Brussel: Koning Boudewijnstichting, 100 p.
go back to reference Késenne, S., M. Taks, W. Laporte & P. De Knop (1998), De economische betekenis van sport in Vlaanderen. Leuven, Gent, Brussel: Interuniversitair Onderzoekscentrum voor Sportbeleid (in opdracht van BLOSO), 115 p. Késenne, S., M. Taks, W. Laporte & P. De Knop (1998), De economische betekenis van sport in Vlaanderen. Leuven, Gent, Brussel: Interuniversitair Onderzoekscentrum voor Sportbeleid (in opdracht van BLOSO), 115 p.
go back to reference Raymaekers, B., A. Van de Putte & G. Van Riel (eds.) (2001), Moeten, mogen, kunnen. Ethiek en wetenschap. (Lessen voor de 21ste eeuw 7). Leuven: Davidsfonds. Raymaekers, B., A. Van de Putte & G. Van Riel (eds.) (2001), Moeten, mogen, kunnen. Ethiek en wetenschap. (Lessen voor de 21ste eeuw 7). Leuven: Davidsfonds.
go back to reference Renson, R. (1996), ‘Het lijf blijft. Bewegen in postmodernistisch perspectief’. In: B. Raymaekers & A. Van de Putte (eds.), Een nieuw wereldbeeld voor een nieuwe mens? Lessen voor de eenentwintigste eeuw. (Lessen voor de 21ste eeuw 2) (pp. 262-280). Leuven: Davidsfonds. Renson, R. (1996), ‘Het lijf blijft. Bewegen in postmodernistisch perspectief’. In: B. Raymaekers & A. Van de Putte (eds.), Een nieuw wereldbeeld voor een nieuwe mens? Lessen voor de eenentwintigste eeuw. (Lessen voor de 21ste eeuw 2) (pp. 262-280). Leuven: Davidsfonds.
go back to reference Renson, R. (2000a), ‘Sport for All: New and old forms of movement culture’. In: Sport for All and the global educational challenges. Final report of the VII World Congress Sport for All, Barcelona. Renson, R. (2000a), ‘Sport for All: New and old forms of movement culture’. In: Sport for All and the global educational challenges. Final report of the VII World Congress Sport for All, Barcelona.
go back to reference Renson, R. (2000b), Messages from the future: significance of Exercise and Sport in the Third Millennium. Proceedings of the 5th Annual Congress of the European College of Sport Science. Finland: University of Jyväskylä, p. 19. Renson, R. (2000b), Messages from the future: significance of Exercise and Sport in the Third Millennium. Proceedings of the 5th Annual Congress of the European College of Sport Science. Finland: University of Jyväskylä, p. 19.
go back to reference Vanreusel, B. & J. Scheerder (2000), Sport: cultuur in beweging. Een verkenning van cultuurtrends in de sport. (Samenleving & Sport 2; Rapport op vraag van de Koning Boudewijnstichting). Brussel: Koning Boudewijnstichting. Vanreusel, B. & J. Scheerder (2000), Sport: cultuur in beweging. Een verkenning van cultuurtrends in de sport. (Samenleving & Sport 2; Rapport op vraag van de Koning Boudewijnstichting). Brussel: Koning Boudewijnstichting.
go back to reference Bette, K.-H. (1989), Körperspuren. Zur Semantik und Paradoxie moderner Körperlichkeit. Berlin: Walter De Gruyter. Bette, K.-H. (1989), Körperspuren. Zur Semantik und Paradoxie moderner Körperlichkeit. Berlin: Walter De Gruyter.
go back to reference Cachay, K. & A. Thiel (1999), ‘Vom Medizin- zum Gesundheits-system – Professionalisierungschance für Sportwissenschaftlerinnen und Sportwissenschaftler?’ In: Sportwissenschaft 29, pp. 143-157. Cachay, K. & A. Thiel (1999), ‘Vom Medizin- zum Gesundheits-system – Professionalisierungschance für Sportwissenschaftlerinnen und Sportwissenschaftler?’ In: Sportwissenschaft 29, pp. 143-157.
go back to reference Featherstone, M. (1991), ‘The body in consumer culture’. In: M. Featherstone, M. Hepworth & B.S. Turner, (eds.), The Body. Social process and cultural theory (pp. 170-196). London: Sage. CrossRef Featherstone, M. (1991), ‘The body in consumer culture’. In: M. Featherstone, M. Hepworth & B.S. Turner, (eds.), The Body. Social process and cultural theory (pp. 170-196). London: Sage. CrossRef
go back to reference Kaschuba, W. (1989), ‘Sportivität: die Karrierre eines neuen Leitwertes’. In: Sportwissenschaft 19, pp. 154-171. Kaschuba, W. (1989), ‘Sportivität: die Karrierre eines neuen Leitwertes’. In: Sportwissenschaft 19, pp. 154-171.
go back to reference Knoll, M. (1997), Sporttreiben und Gesundheit. Eine kritische Analyse vorliegender Befunde. Schorndorf bei Stuttgart: Hofmann. Knoll, M. (1997), Sporttreiben und Gesundheit. Eine kritische Analyse vorliegender Befunde. Schorndorf bei Stuttgart: Hofmann.
go back to reference Kolb, M. (1996), ‘Gesundheidsförderung und Sport’. In: Sport-wissenschaft 26, pp. 335-359. Kolb, M. (1996), ‘Gesundheidsförderung und Sport’. In: Sport-wissenschaft 26, pp. 335-359.
go back to reference Laermans, R. (1993a), Individueel vlees. Over lichaamsbeelden. Amsterdam: De Balie. Laermans, R. (1993a), Individueel vlees. Over lichaamsbeelden. Amsterdam: De Balie.
go back to reference Laermans, R. (1993b), ‘De mannequinmaatschappij. Over “look”, lijfstijl en lichamelijkheid’. In: F. De Wachter (ed.), Over nut en nadeel van het postmodernisme (pp. 65-79). Kapellen: Pelckmans. Laermans, R. (1993b), ‘De mannequinmaatschappij. Over “look”, lijfstijl en lichamelijkheid’. In: F. De Wachter (ed.), Over nut en nadeel van het postmodernisme (pp. 65-79). Kapellen: Pelckmans.
go back to reference Lüschen, G., W. Cockerham & G. Kunz (1996), ‘The Sociocultural Context of Sport and Health: Problems of Causal Relations and Structural Interdependence’. In: Sociology of Sport Journal 13, pp. 197-213. CrossRef Lüschen, G., W. Cockerham & G. Kunz (1996), ‘The Sociocultural Context of Sport and Health: Problems of Causal Relations and Structural Interdependence’. In: Sociology of Sport Journal 13, pp. 197-213. CrossRef
go back to reference Neumann, P. (1999), ‘Zwischen Erlebnisorientierung und Erfahrungsbildung – sportpädagogische Überlegungen am Beispiel einer Wagniserziehung im Sport’. In: Sportwissenschaft 29, pp. 158-174. Neumann, P. (1999), ‘Zwischen Erlebnisorientierung und Erfahrungsbildung – sportpädagogische Überlegungen am Beispiel einer Wagniserziehung im Sport’. In: Sportwissenschaft 29, pp. 158-174.
go back to reference Nilsen, Ø. (1996), ‘Community health promotion: concepts and lessons from contemporary sociology’. In Health Policy 36, pp. 167-183. PubMedCrossRef Nilsen, Ø. (1996), ‘Community health promotion: concepts and lessons from contemporary sociology’. In Health Policy 36, pp. 167-183. PubMedCrossRef
go back to reference Reiss, M.J. (1996), ‘Food, smoking and sex: values in health education’. In: J.M. Halstead & M.J. Taylor (eds.), Values and values education in schools (pp. 92-103). London: Falmer. Reiss, M.J. (1996), ‘Food, smoking and sex: values in health education’. In: J.M. Halstead & M.J. Taylor (eds.), Values and values education in schools (pp. 92-103). London: Falmer.
go back to reference Rittner, V. (1982), ‘Krankheit und Gesundheit. Veränderungen in der sozialen Wahrnehmung des Körpers’. In: D. Kamper & C. Wulf, Die Wiederkehr des Körpers (pp. 40-51). Frankfurt am Main: Suhrkamp. Rittner, V. (1982), ‘Krankheit und Gesundheit. Veränderungen in der sozialen Wahrnehmung des Körpers’. In: D. Kamper & C. Wulf, Die Wiederkehr des Körpers (pp. 40-51). Frankfurt am Main: Suhrkamp.
go back to reference Rittner, V. (1985), ‘Sport und Gesundheit. Zur Ausdifferenzierung des Gesundheidtsmotivs im Sport’. Sportwissenschaft 15, pp. 136-154. Rittner, V. (1985), ‘Sport und Gesundheit. Zur Ausdifferenzierung des Gesundheidtsmotivs im Sport’. Sportwissenschaft 15, pp. 136-154.
go back to reference Rittner, V. (1988), ‘Sport als ökonomisches Interessenobjekt’. In: H. Digel Sport im Verein und im Verband. Historische, politische und soziologische Aspekte (pp. 158-187). Schorndorf bei Stuttgart: Hofmann. Rittner, V. (1988), ‘Sport als ökonomisches Interessenobjekt’. In: H. Digel Sport im Verein und im Verband. Historische, politische und soziologische Aspekte (pp. 158-187). Schorndorf bei Stuttgart: Hofmann.
go back to reference Rolies, J. (1987), De Gezonde burger. Gezondheid als norm. Nijmegen: Sun. Rolies, J. (1987), De Gezonde burger. Gezondheid als norm. Nijmegen: Sun.
go back to reference Van Hilvoorde, I. (1998), Sport en gezondheid. Een analyse van wetenschappelijke constructies en maatschappelijke normeringen. Arnhem: NOC*NSF. Van Hilvoorde, I. (1998), Sport en gezondheid. Een analyse van wetenschappelijke constructies en maatschappelijke normeringen. Arnhem: NOC*NSF.
go back to reference Van Hilvoorde, I. (1998), ‘Bewegingsarmoede: een vruchtbare symbiose tussen gezondheidswetenschap en -beleid?’ In: I. Steenbergen, A.J. Buisman, P. De Knop & I.M.H. Lucassen (eds.), Waarden en normen in de sport. Analyse en beleidsperspectief (pp. 97-113). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. Van Hilvoorde, I. (1998), ‘Bewegingsarmoede: een vruchtbare symbiose tussen gezondheidswetenschap en -beleid?’ In: I. Steenbergen, A.J. Buisman, P. De Knop & I.M.H. Lucassen (eds.), Waarden en normen in de sport. Analyse en beleidsperspectief (pp. 97-113). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
go back to reference Vosman, F. (1993), ‘Lichaam: lot noch keuze’. In: I. Goedegebuure (ed.), Het verdeelde lichaam. Ervaring en verbeelding van lichamelijkheid in een gefragmenteerde cultuur (pp. 35-58). Baarn: Gooi & Sticht. Vosman, F. (1993), ‘Lichaam: lot noch keuze’. In: I. Goedegebuure (ed.), Het verdeelde lichaam. Ervaring en verbeelding van lichamelijkheid in een gefragmenteerde cultuur (pp. 35-58). Baarn: Gooi & Sticht.
go back to reference De Cauter, L. (1995), Archeologie van de kick. Verhalen over moderniteit en ervaring. Amsterdam: De Balie. De Cauter, L. (1995), Archeologie van de kick. Verhalen over moderniteit en ervaring. Amsterdam: De Balie.
go back to reference De Dijn, H. (1994), Hoe overleven we de vrijheid? Modernisme, postmodernisme en het mystiek lichaam. Kapellen: Pelckmans. De Dijn, H. (1994), Hoe overleven we de vrijheid? Modernisme, postmodernisme en het mystiek lichaam. Kapellen: Pelckmans.
go back to reference De Wachter, F. (1988), ‘The symbolism of the healthy body’. In: W.J. Morgan & K.V. Meier (eds.), Philosophic inquiry in sport (pp. 119-124). Champaign (Ill): Human Kinetics. De Wachter, F. (1988), ‘The symbolism of the healthy body’. In: W.J. Morgan & K.V. Meier (eds.), Philosophic inquiry in sport (pp. 119-124). Champaign (Ill): Human Kinetics.
go back to reference Dery, M. (1996), Het digitale lichaam. Cybercultuur in het fin-demillennium. Antwerpen: Hadewijch (Vertaling van Escape velocity. Cyberculture at the end of the century. 1996. New York (NY): Grove). Dery, M. (1996), Het digitale lichaam. Cybercultuur in het fin-demillennium. Antwerpen: Hadewijch (Vertaling van Escape velocity. Cyberculture at the end of the century. 1996. New York (NY): Grove).
go back to reference Elchardus, M. & P. Heyvaert (1990), Soepel, flexibel en ongebonden. Een vergelijking van twee laat-moderne generaties. Brussel: VUB Press. Elchardus, M. & P. Heyvaert (1990), Soepel, flexibel en ongebonden. Een vergelijking van twee laat-moderne generaties. Brussel: VUB Press.
go back to reference Elias, N. & E. Dunning (1986), Quest for excitement. Sport and leisure in the civilizing process. Oxford: Basil Blackwell. Elias, N. & E. Dunning (1986), Quest for excitement. Sport and leisure in the civilizing process. Oxford: Basil Blackwell.
go back to reference Featherstone, M. (1982), ‘The body in consumer culture’. In: Theory, Culture & Society 1 (2), pp. 18-33. CrossRef Featherstone, M. (1982), ‘The body in consumer culture’. In: Theory, Culture & Society 1 (2), pp. 18-33. CrossRef
go back to reference Featherstone, M., M. Hepworth & B.S. Turner (eds.), (1991), The Body. Social process and cultural theory. London: Sage. CrossRef Featherstone, M., M. Hepworth & B.S. Turner (eds.), (1991), The Body. Social process and cultural theory. London: Sage. CrossRef
go back to reference Foucault, M. (1963), Naissance de la clinique. Une archéologie du regard médical (Galien: histoire et philosophie de la biologie et de la médecine), Paris: Presses Universitaires de France. Foucault, M. (1963), Naissance de la clinique. Une archéologie du regard médical (Galien: histoire et philosophie de la biologie et de la médecine), Paris: Presses Universitaires de France.
go back to reference Foucault, M. (1975), Surveiller et punir. Naissance de la prison. (Bibliothèque des Histoires.) Paris: Gallimard. Foucault, M. (1975), Surveiller et punir. Naissance de la prison. (Bibliothèque des Histoires.) Paris: Gallimard.
go back to reference Laermans, R. (1993a), Individueel vlees. Over lichaamsbeelden. Amsterdam: De Balie. Laermans, R. (1993a), Individueel vlees. Over lichaamsbeelden. Amsterdam: De Balie.
go back to reference Laermans, R. (1993b), ‘De mannequinmaatschappij. Over “look”, lijfstijl en lichamelijkheid’. In: F. De Wachter (ed.), Over nut en nadeel van het postmodernisme voor het leven (pp. 65-79). Kapellen: Pelckmans. Laermans, R. (1993b), ‘De mannequinmaatschappij. Over “look”, lijfstijl en lichamelijkheid’. In: F. De Wachter (ed.), Over nut en nadeel van het postmodernisme voor het leven (pp. 65-79). Kapellen: Pelckmans.
go back to reference Laermans, R. (1997), Schimmenspel. Essays over de hedendaagse onwerkelijkheid. Leuven: Van Halewijck. Laermans, R. (1997), Schimmenspel. Essays over de hedendaagse onwerkelijkheid. Leuven: Van Halewijck.
go back to reference Le Breton, D. (1991), Passions du risque. Paris: Métailié. Le Breton, D. (1991), Passions du risque. Paris: Métailié.
go back to reference Lipovetsky, G. (1983), L’ère du vide. Essais sur l’individualisme contemporain. (Les essais 225.) Paris: Gallimard. Lipovetsky, G. (1983), L’ère du vide. Essais sur l’individualisme contemporain. (Les essais 225.) Paris: Gallimard.
go back to reference Lipovetsky, G. (1987), L’empire de l’éphémère. La mode et son destin dans les sociétés modernes. (Bibliothèque des Sciences Humaines.) Paris: Gallimard. Lipovetsky, G. (1987), L’empire de l’éphémère. La mode et son destin dans les sociétés modernes. (Bibliothèque des Sciences Humaines.) Paris: Gallimard.
go back to reference Loret, A. (1995), Génération glisse dans l’eau, l’air, la neige. La révolution du sport des ‘années fun’ (Mutations 155-156). Paris: Autrement. Loret, A. (1995), Génération glisse dans l’eau, l’air, la neige. La révolution du sport des ‘années fun’ (Mutations 155-156). Paris: Autrement.
go back to reference Raes, K. (2001), ‘De wraak van ons lichaam’ (Essays & Meningen). In: De Morgen – Zeno, 16 juni. Raes, K. (2001), ‘De wraak van ons lichaam’ (Essays & Meningen). In: De Morgen – Zeno, 16 juni.
go back to reference Renson, R. (1996), ‘Het lijf blijft. Bewegen in postmodernistisch perspectief’. In: B. Raymaekers & A. Van de Putte (eds.), Een nieuw wereldbeeld voor een nieuwe mens? Lessen voor de eenentwintigste eeuw. (Lessen voor de 21ste eeuw 2) (pp. 262-280). Leuven: Davidsfonds. Renson, R. (1996), ‘Het lijf blijft. Bewegen in postmodernistisch perspectief’. In: B. Raymaekers & A. Van de Putte (eds.), Een nieuw wereldbeeld voor een nieuwe mens? Lessen voor de eenentwintigste eeuw. (Lessen voor de 21ste eeuw 2) (pp. 262-280). Leuven: Davidsfonds.
go back to reference Scheerder, J. (ed.) (2000a), Anders maar niet vreemd. Een bundeling over gluren naar culturen, over authenticiteit, ervaring en lichamelijkheid. Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding & Kinesitherapie – KU Leuven. Scheerder, J. (ed.) (2000a), Anders maar niet vreemd. Een bundeling over gluren naar culturen, over authenticiteit, ervaring en lichamelijkheid. Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding & Kinesitherapie – KU Leuven.
go back to reference Scheerder, J. (2000b), ‘Fysieke gezondheid, verschijning, ervaring en het hedendaagse vrijetijdslichaam’. In: Vrijetijdstudies 18 (3/4): pp. 5-20. Scheerder, J. (2000b), ‘Fysieke gezondheid, verschijning, ervaring en het hedendaagse vrijetijdslichaam’. In: Vrijetijdstudies 18 (3/4): pp. 5-20.
go back to reference Scheerder, J. (2001), Reisfantasie en pretconsumptie in een postmoderne welvaartsmaatschappij. Essay over het beeld en de blik van de hedendaagse toerist. Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding & Kinesitherapie – KU Leuven. Scheerder, J. (2001), Reisfantasie en pretconsumptie in een postmoderne welvaartsmaatschappij. Essay over het beeld en de blik van de hedendaagse toerist. Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding & Kinesitherapie – KU Leuven.
go back to reference Schulze, G. (1992), Die Erlebnisgesellschaft. Kultursoziologie der Gegenwart. Frankfurt: Campus. Schulze, G. (1992), Die Erlebnisgesellschaft. Kultursoziologie der Gegenwart. Frankfurt: Campus.
go back to reference Scott, S. & D. Morgan (eds.), (1993), Body matters. Essays on the Sociology of the body. London: Falmer. Scott, S. & D. Morgan (eds.), (1993), Body matters. Essays on the Sociology of the body. London: Falmer.
go back to reference Sorokin, P.A. (1947), Society, culture and personality. Their structure and dynamics, a system of general sociology (Harper’s Social Science Series). New York (NY): Harper. Sorokin, P.A. (1947), Society, culture and personality. Their structure and dynamics, a system of general sociology (Harper’s Social Science Series). New York (NY): Harper.
go back to reference Urry, J. (1990), The tourist gaze. Leisure and travel in contemporary societies (Theory, Culture & Society). London: Sage. Urry, J. (1990), The tourist gaze. Leisure and travel in contemporary societies (Theory, Culture & Society). London: Sage.
go back to reference Velle, K., P. Viaene & R. De Herdt (1984), Lichaam en hygiëne. Naar de wortels van de huidige gezondheidskultuur (Tentoonstelling Bijloke-museum; Gent; 1984-1985). Gent: MIAT. Velle, K., P. Viaene & R. De Herdt (1984), Lichaam en hygiëne. Naar de wortels van de huidige gezondheidskultuur (Tentoonstelling Bijloke-museum; Gent; 1984-1985). Gent: MIAT.
go back to reference Wouters, C. (1990), Van minnen en sterven. Informalisering van omgangsvormen rond seks en dood. Amsterdam: Bert Bakker. Wouters, C. (1990), Van minnen en sterven. Informalisering van omgangsvormen rond seks en dood. Amsterdam: Bert Bakker.
go back to reference Aalten, A. (2002), De bovenbenen van Olga de Haas. Achter de schermen van de Nederlandse balletwereld. Amsterdam: Van Gennep. Aalten, A. (2002), De bovenbenen van Olga de Haas. Achter de schermen van de Nederlandse balletwereld. Amsterdam: Van Gennep.
go back to reference Anderson, J. (1992), Ballet & modern dance. A concise history. 2nd ed. Hightstown: Princeton Book Company. Anderson, J. (1992), Ballet & modern dance. A concise history. 2nd ed. Hightstown: Princeton Book Company.
go back to reference Aupers, S. (2004), In de ban van de moderniteit. De sacralisering van het zelf en computertechnologie. Amsterdam: Aksant. Aupers, S. (2004), In de ban van de moderniteit. De sacralisering van het zelf en computertechnologie. Amsterdam: Aksant.
go back to reference Bast, T. & G. Frieke, (2000), D.O.S. door de eeuwen heen. Honderd jaar gymnastiekvereniging Door Oefening Sterker 1900-2000. z.p: z.u. Bast, T. & G. Frieke, (2000), D.O.S. door de eeuwen heen. Honderd jaar gymnastiekvereniging Door Oefening Sterker 1900-2000. z.p: z.u.
go back to reference Bijhouwer, T.A. (1931), De lichamelijke opvoeding in Amerika. Arnhem: Van Loghum Slaterus. Bijhouwer, T.A. (1931), De lichamelijke opvoeding in Amerika. Arnhem: Van Loghum Slaterus.
go back to reference Bottenburg, M. van (1994), Verborgen Competitie. Over de uiteenlopende populariteit van sporten. Amsterdam: Bert Bakker. Bottenburg, M. van (1994), Verborgen Competitie. Over de uiteenlopende populariteit van sporten. Amsterdam: Bert Bakker.
go back to reference Bottenburg, M. van (2001), Global Games. Urbana: University of Illinois Press. Bottenburg, M. van (2001), Global Games. Urbana: University of Illinois Press.
go back to reference Breedveld, K. (red.) (2003), Rapportage sport 2003. Den Haag: SCP. Breedveld, K. (red.) (2003), Rapportage sport 2003. Den Haag: SCP.
go back to reference Cooper, K. (1969), Aerobics. New York: Bantam Books. Cooper, K. (1969), Aerobics. New York: Bantam Books.
go back to reference Delnoij, M. (2004), Ze zijn gewoon niet te binden. Hardlopers, atletiekverenigingen en de opkomst van lichte gemeenschappen. Master scriptie Sociologie, Universiteit van Amsterdam. Delnoij, M. (2004), Ze zijn gewoon niet te binden. Hardlopers, atletiekverenigingen en de opkomst van lichte gemeenschappen. Master scriptie Sociologie, Universiteit van Amsterdam.
go back to reference Fallers, L. (1954), ‘A note on the Trickle Effect’. In: Public Opinion Quarterly 18 pp. 314-321. CrossRef Fallers, L. (1954), ‘A note on the Trickle Effect’. In: Public Opinion Quarterly 18 pp. 314-321. CrossRef
go back to reference Fonda, J. (1982), Jane Fonda’s workout book. Londen: Allen Lane. Fonda, J. (1982), Jane Fonda’s workout book. Londen: Allen Lane.
go back to reference Heuvel, M. van den & H. van der Werf (1998), Trendanalyse sport. Tilburg: KUB. Heuvel, M. van den & H. van der Werf (1998), Trendanalyse sport. Tilburg: KUB.
go back to reference Kramer, J. & J. Kugel (1971), Geschiedenis van de lichamelijke opvoeding in Nederland. Meppel: Jan Luiting Fonds. Kramer, J. & J. Kugel (1971), Geschiedenis van de lichamelijke opvoeding in Nederland. Meppel: Jan Luiting Fonds.
go back to reference Kramer, J. en N. Lommen (1987), Geschiedenis van de lichamelijke opvoeding in Nederland. Meppel: Jan Luiting Fonds. Kramer, J. en N. Lommen (1987), Geschiedenis van de lichamelijke opvoeding in Nederland. Meppel: Jan Luiting Fonds.
go back to reference Labrie, A. (1998). ‘Het verlangen naar zuiverheid’. In: R. van der Laarse e.a. (1998), De hang naar zuiverheid. De cultuur van het moderne Europa. Amsterdam: Het Spinhuis. Labrie, A. (1998). ‘Het verlangen naar zuiverheid’. In: R. van der Laarse e.a. (1998), De hang naar zuiverheid. De cultuur van het moderne Europa. Amsterdam: Het Spinhuis.
go back to reference Manders, T & J. Kropman, (1974), Sportbeoefening en zijn organisatiegraad. Nijmegen: ITS. Manders, T & J. Kropman, (1974), Sportbeoefening en zijn organisatiegraad. Nijmegen: ITS.
go back to reference McNeill, W. (1995), Keeping together in time. Dance and drill in human history. Cambridge: Harvard University Press. McNeill, W. (1995), Keeping together in time. Dance and drill in human history. Cambridge: Harvard University Press.
go back to reference Middelkamp, J. (1999), De fitnessbranche in beeld. Weert: EFAA. Middelkamp, J. (1999), De fitnessbranche in beeld. Weert: EFAA.
go back to reference Newhall, M. (2002), ‘Uniform bodies: mass movement and modern totalitarianism’. In: Dance Research Journal 34 (1), pp. 27-50 CrossRef Newhall, M. (2002), ‘Uniform bodies: mass movement and modern totalitarianism’. In: Dance Research Journal 34 (1), pp. 27-50 CrossRef
go back to reference NSF (1991), Sporters in cijfers. Den Haag: NSF. NSF (1991), Sporters in cijfers. Den Haag: NSF.
go back to reference NOC (Nederlandsch Olympisch Comite) (1958), Sportnota 1958. Den Haag: NOC. NOC (Nederlandsch Olympisch Comite) (1958), Sportnota 1958. Den Haag: NOC.
go back to reference NOC*NSF (2002), Ledental NOC*NSF over 2001. Arnhem: NOC*NSF. NOC*NSF (2002), Ledental NOC*NSF over 2001. Arnhem: NOC*NSF.
go back to reference Prickett, S. (1997), ‘Aerobic dance and the city: individual and social space’. In: Thomas, H. (ed.), Dance in the city. Hound-mills. Londen: The MacMillan Press. Prickett, S. (1997), ‘Aerobic dance and the city: individual and social space’. In: Thomas, H. (ed.), Dance in the city. Hound-mills. Londen: The MacMillan Press.
go back to reference Ras, M. de (1988), Körper, Eros und weibliche Kultur. Madchen im Wandervogel und in der Bundnische Jugend 1900-1933. Pfaffenweiler: Centaurus Verlagsgesellschaft. Ras, M. de (1988), Körper, Eros und weibliche Kultur. Madchen im Wandervogel und in der Bundnische Jugend 1900-1933. Pfaffenweiler: Centaurus Verlagsgesellschaft.
go back to reference Rijsdorp, K. (1977), Gymnologie. Utrecht/Antwerpen: Aula-boeken. Rijsdorp, K. (1977), Gymnologie. Utrecht/Antwerpen: Aula-boeken.
go back to reference Staal, L. (1968), Een leeuw van honderd. Leiden: Meander. Staal, L. (1968), Een leeuw van honderd. Leiden: Meander.
go back to reference Stamsneyder, R. (2004), Fitness in beweging. Doctoraalscriptie Faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit van Utrecht. Stamsneyder, R. (2004), Fitness in beweging. Doctoraalscriptie Faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit van Utrecht.
go back to reference Stokvis, R. (1979), Strijd over sport. Organisatorische en ideologische ontwikkelingen. Deventer: Van Loghum Slaterus. Stokvis, R. (1979), Strijd over sport. Organisatorische en ideologische ontwikkelingen. Deventer: Van Loghum Slaterus.
go back to reference Stokvis, R. (1989), ‘The international and national expansion of sports’. In: E. Wagner (red.), Sport in Asia and Africa. New York: Greenwood Press. Stokvis, R. (1989), ‘The international and national expansion of sports’. In: E. Wagner (red.), Sport in Asia and Africa. New York: Greenwood Press.
go back to reference Stokvis, R. (2003), ‘Fitness. Nationale ambities en persoonlijke behoeften’. In: Amsterdams Sociologisch Tijdschrift 30 (4), pp. 443-462. Stokvis, R. (2003), ‘Fitness. Nationale ambities en persoonlijke behoeften’. In: Amsterdams Sociologisch Tijdschrift 30 (4), pp. 443-462.
go back to reference Stokvis, R. (2005), ‘De popularisering van het hardlopen’. In: Sociologie 1 (2), pp. 184-201. CrossRef Stokvis, R. (2005), ‘De popularisering van het hardlopen’. In: Sociologie 1 (2), pp. 184-201. CrossRef
go back to reference Wedemeyer-Kolwe, B. (2004), Der neue Mensch. Körperkultur in Kaiserreich und in der Weimarer Republik. Würzburg: Koningshauser und Neumann. Wedemeyer-Kolwe, B. (2004), Der neue Mensch. Körperkultur in Kaiserreich und in der Weimarer Republik. Würzburg: Koningshauser und Neumann.
go back to reference Woodhead, L. (2003), War paint. Helena Rubinstein and Elizabeth Arden. Londen: Virago Press. Woodhead, L. (2003), War paint. Helena Rubinstein and Elizabeth Arden. Londen: Virago Press.
go back to reference Wright Mills, C. (1956), The power elite. London: Oxford University Press. Wright Mills, C. (1956), The power elite. London: Oxford University Press.
go back to reference Brundage, A. (1964), Speech by the President of the International Olympic Committee. Bulletin du Comité International Olympique. Brundage, A. (1964), Speech by the President of the International Olympic Committee. Bulletin du Comité International Olympique.
go back to reference De Wachter, F. (2000), ‘De sportdroom bedreigd. Doping als filosofische kwestie’. In: Ethische Perspectieven 10 (3), pp. 157-162. CrossRef De Wachter, F. (2000), ‘De sportdroom bedreigd. Doping als filosofische kwestie’. In: Ethische Perspectieven 10 (3), pp. 157-162. CrossRef
go back to reference Levi-Strauss, C. (1976), Het wilde denken. Amsterdam: Meulenhoff. Levi-Strauss, C. (1976), Het wilde denken. Amsterdam: Meulenhoff.
go back to reference Morgan, W.J. & K.V. Meier (1995), Philosophic inquiry in sport. Champaign (Ill): Human Kinetics. Morgan, W.J. & K.V. Meier (1995), Philosophic inquiry in sport. Champaign (Ill): Human Kinetics.
go back to reference Tamboer, J. & J. Steenbergen (2000), Sportfilosofie. Leende: Damon. Tamboer, J. & J. Steenbergen (2000), Sportfilosofie. Leende: Damon.
go back to reference Van Hilvoorde, I. (1996), ‘Het dopingverbod. Een moreel geladen spelregel’. In: Filosofie 6, pp. 28-32. Van Hilvoorde, I. (1996), ‘Het dopingverbod. Een moreel geladen spelregel’. In: Filosofie 6, pp. 28-32.
go back to reference Vorstenbosch, J.M.G. (1998), ‘Drogredenen over doping. Een pleidooi tegen legalisatie van dopinggebruik in de sport’. In: Filosofie & Praktijk 19 (4), pp. 169-183. Vorstenbosch, J.M.G. (1998), ‘Drogredenen over doping. Een pleidooi tegen legalisatie van dopinggebruik in de sport’. In: Filosofie & Praktijk 19 (4), pp. 169-183.
go back to reference Chiba, N., O. Ebihara & S. Morino (2001), ‘Globalization, naturalization and identity: The case of borderless athletes in Japan’. In: International Review for the Sociology of Sport 36 (2), pp. 203-221. CrossRef Chiba, N., O. Ebihara & S. Morino (2001), ‘Globalization, naturalization and identity: The case of borderless athletes in Japan’. In: International Review for the Sociology of Sport 36 (2), pp. 203-221. CrossRef
go back to reference Dessein, B. & I. Janssens (1998), Een Atlanta-effect? Een onderzoek naar de afstraling van topsportsucces op brede sportbeoefening (Licentiaatsverhandeling). Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie. Dessein, B. & I. Janssens (1998), Een Atlanta-effect? Een onderzoek naar de afstraling van topsportsucces op brede sportbeoefening (Licentiaatsverhandeling). Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie.
go back to reference Goldman, R. & S. Papson (1998), Nike Culture, the sign of the Swoosh. London: Sage. Goldman, R. & S. Papson (1998), Nike Culture, the sign of the Swoosh. London: Sage.
go back to reference Hargreaves, J. (2000), Heroines of Sport, the politics of difference and identity. London: Routledge. Hargreaves, J. (2000), Heroines of Sport, the politics of difference and identity. London: Routledge.
go back to reference Peeters, J. (1998), Waarden en ontwaarding in de sport, een literatuurexploratie. (Licentiaatsverhandeling), Leuven, Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie. Peeters, J. (1998), Waarden en ontwaarding in de sport, een literatuurexploratie. (Licentiaatsverhandeling), Leuven, Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie.
go back to reference Titeca, K. (1999), Sport en culturele identiteit: een gevalstudie van de wielerwedstrijd De Ronde van Vlaanderen (Licentiaatsverhandeling). Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie. Titeca, K. (1999), Sport en culturele identiteit: een gevalstudie van de wielerwedstrijd De Ronde van Vlaanderen (Licentiaatsverhandeling). Leuven: Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie.
go back to reference Tolleneer, J. (1986), ‘The sportsscene and the popscene: a comparative structural-functional analysis’. In: International Review for the Sociology of Sport 21 (2-3) pp. 229-238. CrossRef Tolleneer, J. (1986), ‘The sportsscene and the popscene: a comparative structural-functional analysis’. In: International Review for the Sociology of Sport 21 (2-3) pp. 229-238. CrossRef
go back to reference Van Wijnendaele, K. (1942), Het rijke Vlaamse Wielerleven, Gent: Snoeck-Ducaju, 2 vol. Van Wijnendaele, K. (1942), Het rijke Vlaamse Wielerleven, Gent: Snoeck-Ducaju, 2 vol.
go back to reference Werner, L.A. (ed.), (1998), Mediasport, London: Routledge. Werner, L.A. (ed.), (1998), Mediasport, London: Routledge.
Metagegevens
Titel
8 Lichaamscultuur
Auteurs
Paul De Knop
Jeroen Scheerder
Bart Vanreusel
Copyright
2016
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-1619-9_8