Skip to main content
Top

2017 | OriginalPaper | Hoofdstuk

7c Slaapstoornissen

Auteur : Jeroen Boonstra

Gepubliceerd in: Klinisch redeneren bij ouderen

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

  • Ongeveer een derde van alle mensen heeft slaapklachten en bij ongeveer 10% is er sprake van een slaapstoornis. Aangetoond is dat de prevalentie van slapeloosheid bij ouderen hoger ligt dan bij jongere volwassenen (paragraaf 7c.2).
  • Ouderen vallen minder snel in slaap en zijn vaak langdurig wakker doordat ze vaker en sneller van slaapfase (remslaap en non-remslaap) wisselen. De hoeveelheid tijd die ze slapen en in bed doorbrengen (slaapefficiëntie), neemt af. Het diepste stadium van de non-remslaap (stadium 4) wordt korter: ze zijn gemakkelijker te wekken (paragraaf 7c.3).
  • Nachtelijke secretie van melatonine neemt geleidelijk af met de leeftijd en veroorzaakt slaapstoornissen op het gebied van het circadiane ritme, zoals faseversnelling, met een neiging om eerder in te slapen en ’s ochtends eerder te ontwaken. Ouderen slapen niet minder naarmate ze ouder worden (paragraaf 7c.3.1).
  • Andere fysieke functies die van invloed zijn op de slaap (paragraaf 7c.3.2 t/m paragraaf 7c.3.6), zijn:
  • motorisch systeem: restless legs tijdens de slaap;
  • ademhalingssysteem: snurken en slaapapneu;
  • endocrien systeem: cortisol (katabool hormoon) vs. ’s nachts werkend anabool (groeihormoon);
  • zintuiglijk systeem: oogproblemen hebben invloed op het slaappatroon;
  • thermoregulatiesysteem: circadiane modulatie van de huidtemperatuur bij ouderen is zwakker doordat de bloedvaten in de huid minder goed verwijden;
  • cardiovasculair systeem: bloeddruk stijgt bij niet goed slapen; ook slaapapneu kan leiden tot een verhoogde bloeddruk.
  • Externe en persoonlijke factoren bij ouderen met slaapstoornissen (paragraaf 7b.4):
Literatuur
go back to reference American Academy of Sleep Medicine (2001). The International Classification of Sleep Disorders, revised. Diagnostic and coding manual. Westchester: American Academy of Sleep Medicine. American Academy of Sleep Medicine (2001). The International Classification of Sleep Disorders, revised. Diagnostic and coding manual. Westchester: American Academy of Sleep Medicine.
go back to reference Ancoli-Israel, S. (2009). Sleep and its disorders in aging populations. Sleep Medicine, 10, S 7-S 11. Ancoli-Israel, S. (2009). Sleep and its disorders in aging populations. Sleep Medicine, 10, S 7-S 11.
go back to reference Bombois, S., Derambure, P., Pasquier, F. & Monaca, C. (2010). Sleep disorders in aging and dementia. Journal of Nutrition, Health & Aging, 3(14), 212–217. Bombois, S., Derambure, P., Pasquier, F. & Monaca, C. (2010). Sleep disorders in aging and dementia. Journal of Nutrition, Health & Aging, 3(14), 212–217.
go back to reference Carskadon, M. & Dement, W. (2011). Normal human sleep: an overview. In: M. Kryger, T. Roth & W. Dement (red.), Principles and practice of sleep medicine (pp. 16–26). St. Louis: Elsevier Saunders.CrossRef Carskadon, M. & Dement, W. (2011). Normal human sleep: an overview. In: M. Kryger, T. Roth & W. Dement (red.), Principles and practice of sleep medicine (pp. 16–26). St. Louis: Elsevier Saunders.CrossRef
go back to reference CBO (2004). Zorg bij een verstoord slaap-waak ritme. Een zorginhoudelijke tripartiete richtlijn voor verpleegkundigen en verzorgenden werkzaam in verpleeghuizen, verzorgingshuizen en de thuiszorg. Utrecht: CBO. CBO (2004). Zorg bij een verstoord slaap-waak ritme. Een zorginhoudelijke tripartiete richtlijn voor verpleegkundigen en verzorgenden werkzaam in verpleeghuizen, verzorgingshuizen en de thuiszorg. Utrecht: CBO.
go back to reference Coenen, A. (2006). De slaap en het bed. Een psychologische beschouwing. Medische Antropologie, 18(1), 133–148. Coenen, A. (2006). De slaap en het bed. Een psychologische beschouwing. Medische Antropologie, 18(1), 133–148.
go back to reference Crowley, K. (2011). Sleep and sleep disorders in older adults. Neuropsychology Review, 21(1), 41–53.CrossRef Crowley, K. (2011). Sleep and sleep disorders in older adults. Neuropsychology Review, 21(1), 41–53.CrossRef
go back to reference Frohnhofen, H. & Schlitzer, J. (2014). Schlaf und Schlafstörungen beim alten Menschen. Teil 1: Epidemiologie und Diagnostik. Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 47(6), 527–537.CrossRef Frohnhofen, H. & Schlitzer, J. (2014). Schlaf und Schlafstörungen beim alten Menschen. Teil 1: Epidemiologie und Diagnostik. Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 47(6), 527–537.CrossRef
go back to reference Meer, K. van der, & Os, T.W.D.P. van (2009). Slaapstoornissen. Diagnose en Therapie, 793–801. Meer, K. van der, & Os, T.W.D.P. van (2009). Slaapstoornissen. Diagnose en Therapie, 793–801.
go back to reference Nóbrega, P.V.d.N., Maciel, Á.C.C., de Almeida Holanda, C.M., Oliveira Guerra, R. & Araújo, J.F. (2014). Sleep and frailty syndrome in elderly residents of long-stay institutions: a cross-sectional study. Geriatrics & Gerontology International, 14(3), 605–612.CrossRef Nóbrega, P.V.d.N., Maciel, Á.C.C., de Almeida Holanda, C.M., Oliveira Guerra, R. & Araújo, J.F. (2014). Sleep and frailty syndrome in elderly residents of long-stay institutions: a cross-sectional study. Geriatrics & Gerontology International, 14(3), 605–612.CrossRef
go back to reference Pinsonnault, E., Desrosiers, J., Dubuc, N., Kalfat, H., Colvez, A. & Delli-Colli, N. (2003). Functional autonomy measurement system: development of a social subscale. Archives of Gerontology and Geriatrics, 37, 223–233. Pinsonnault, E., Desrosiers, J., Dubuc, N., Kalfat, H., Colvez, A. & Delli-Colli, N. (2003). Functional autonomy measurement system: development of a social subscale. Archives of Gerontology and Geriatrics, 37, 223–233.
go back to reference Schim van der Loeff-van Veen, R.J. (2012). Geriatrie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. Schim van der Loeff-van Veen, R.J. (2012). Geriatrie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
go back to reference Schlitzer, J., Heubaum, S. & Frohnhofen, H. (2014). Schlaf und Schlafstörungen beim alten Menschen. Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 1–10. Schlitzer, J., Heubaum, S. & Frohnhofen, H. (2014). Schlaf und Schlafstörungen beim alten Menschen. Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 1–10.
go back to reference Sitsen, J.M.A. (2006). Voor- en nadelen van slaapmiddelen bij ouderen met slapeloosheid: een meta-analyse. MFM, 4, 87–88.CrossRef Sitsen, J.M.A. (2006). Voor- en nadelen van slaapmiddelen bij ouderen met slapeloosheid: een meta-analyse. MFM, 4, 87–88.CrossRef
go back to reference Sitsen, J.M.A. (2007). Cognitieve gedragstherapie beter dan zopiclon voor de behandeling. Medisch Farmaceutische Mededelingen, 45(1), 12–13.CrossRef Sitsen, J.M.A. (2007). Cognitieve gedragstherapie beter dan zopiclon voor de behandeling. Medisch Farmaceutische Mededelingen, 45(1), 12–13.CrossRef
go back to reference Someren, E.J. van (2000). More than a marker: interaction between the circadian regulation of temperature and sleep, age-related changes, and treatment possibilities. Chronobiology International, 17(3), 313–354.CrossRef Someren, E.J. van (2000). More than a marker: interaction between the circadian regulation of temperature and sleep, age-related changes, and treatment possibilities. Chronobiology International, 17(3), 313–354.CrossRef
go back to reference Someren, E.J. van (2001). Slaap-waakritmestoornissen bij gezonde en demente ouderen. Neuropraxis, 5(1), 19–21.CrossRef Someren, E.J. van (2001). Slaap-waakritmestoornissen bij gezonde en demente ouderen. Neuropraxis, 5(1), 19–21.CrossRef
go back to reference Someren, E. van, Riemersma, R., Raymann, R. & Swaab, D. (2003). Het effect van licht en temperatuur op verstoord slaap-waakritme bij ouderen. Psychopraxis, 5, 42–44.CrossRef Someren, E. van, Riemersma, R., Raymann, R. & Swaab, D. (2003). Het effect van licht en temperatuur op verstoord slaap-waakritme bij ouderen. Psychopraxis, 5, 42–44.CrossRef
go back to reference Straten, A. van, & Dozeman, E. (2014). Een begeleide internetcursus voor de behandeling van slaapproblemen. Nederlands Tijdschrift voor Evidence Based Practice, 3, 5–8. Straten, A. van, & Dozeman, E. (2014). Een begeleide internetcursus voor de behandeling van slaapproblemen. Nederlands Tijdschrift voor Evidence Based Practice, 3, 5–8.
go back to reference Verbraecken, J. (2011). De fysiologie van slapen en dromen. Bijblijven, 27(1), 17–23.CrossRef Verbraecken, J. (2011). De fysiologie van slapen en dromen. Bijblijven, 27(1), 17–23.CrossRef
Metagegevens
Titel
7c Slaapstoornissen
Auteur
Jeroen Boonstra
Copyright
2017
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-1487-4_9