Skip to main content
Top

2011 | OriginalPaper | Hoofdstuk

37 Mictie, pijnlijke

Auteurs : H. Eekhof, Th.M. de Reijke, H.G.L.M. Grundmeijer

Gepubliceerd in: Diagnostiek van alledaagse klachten

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Pijnlijke mictie is een veelvoorkomende klacht. De kans op een urineweginfectie is in dat geval groot. De klacht komt bij vrouwen gemiddeld twee keer zo vaak voor als bij mannen. Bij vrouwen is de meest voorkomende oorzaak een cystitis, bij mannen een urethritis, cystitis of prostatitis, afhankelijk van de leeftijd. De kans op de aanwezigheid van een maligniteit is bij de presentatie van deze klacht klein.
Een pijnlijke mictie in combinatie met een pollakisurie geeft een hoge a-priorikans op een urineweginfectie. De aanwezigheid van vaginale fluor in combinatie met een pijnlijke mictie verlaagt de kans op een urineweginfectie aanzienlijk. Koorts en flankpijn kunnen op een hoge urineweginfectie wijzen. Bij recidiverende urineweginfecties is het zinvol te vragen naar risicofactoren.
Bij de man is het van belang aandacht te besteden aan de mogelijkheid van een geslachtsziekte en te vragen of de verschijnselen daarvan aanwezig zijn. Als daar geen aanwijzingen voor zijn, kan men vragen naar klachten passend bij een prostatitis en naar risicofactoren voor het krijgen van een urineweginfectie. Afvloedbelemmering en een verminderde blaasfunctie verdienen hierbij aandacht.
Lichamelijk onderzoek is niet nodig bij een ongecompliceerde urineweginfectie bij de vrouw, maar wel bij frequent recidiverende urineweginfecties.
Lichamelijk onderzoek is tevens geïndiceerd bij mannen, zwangeren en kinderen jonger dan 12 jaar. Dit is ook aangewezen bij bekende afwijkingen aan de urinewegen, bij verminderde weerstand of bij een verblijfskatheter.
Aanvullend onderzoek bij de klacht pijnlijke mictie zal bijna altijd bestaan uit onderzoek van de urine. Een nitriettest in combinatie met een dipslide of sediment is de eerste stap. Bij gecompliceerde urineweginfecties, zwangere vrouwen en kinderen dient een urinekweek ingezet te worden. Microbiologisch onderzoek naar een SOA is aangewezen bij verdenking daarop.
In specifieke gevallen is bloedonderzoek aangewezen, vooral bij obstructieve klachten in combinatie met urineweginfecties en bij een PID.
Radiodiagnostiek kan een waardevolle aanvulling zijn bij verdenking op bijvoorbeeld urinesteenlijden, obstructie van de urinewegen of congenitale afwijkingen.
Slechts in een enkel geval resulteert de klacht pijnlijke mictie in een specialistisch urologisch onderzoek naar de functie, anatomie of conditie van de urinewegen.
Kinderen vormen een specifieke groep. Ook bij kinderen kan een pijnlijke mictie gebaseerd zijn op een urineweginfectie. Vaak presenteert een urineweginfectie zich bij kinderen anders; algemene malaise, aanhoudende koorts en niet goed groeien kunnen de enige symptomen zijn. Hoe jonger het kind, hoe groter de kans op onderliggende pathologie. Afhankelijk van bevindingen en bijkomende klachten, kan complex onderzoek nodig zijn.
Literatuur
1.
go back to reference Judy D, Bremnor JD, Sadovsky R. Evaluation of dysuria in adults. Am Fam Physician 2002 Apr 15;65(8):1589-96. Judy D, Bremnor JD, Sadovsky R. Evaluation of dysuria in adults. Am Fam Physician 2002 Apr 15;65(8):1589-96.
2.
go back to reference Linden MW van der, Westert GP, Bakker DH de, Schellevis FG. Tweede Nationale Studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartspraktijk: klachten en aandoeningen in de bevolking en in de huisartspraktijk. Utrecht: Nivel, 2004. Linden MW van der, Westert GP, Bakker DH de, Schellevis FG. Tweede Nationale Studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartspraktijk: klachten en aandoeningen in de bevolking en in de huisartspraktijk. Utrecht: Nivel, 2004.
3.
go back to reference Okkes IM, Oskam SK, Lamberts H. Van klacht naar diagnose: Episodegegevens uit de huisartspraktijk. Bussum: Coutinho, 1998. Okkes IM, Oskam SK, Lamberts H. Van klacht naar diagnose: Episodegegevens uit de huisartspraktijk. Bussum: Coutinho, 1998.
4.
go back to reference Froeling FMJA, Heijden AJ van der, Wolffenbuttel KP, Wijk JAEvan. Richtlijn urineweginfecties bij kinderen. Nederlandse Vereniging voor Urologie, 1999. Froeling FMJA, Heijden AJ van der, Wolffenbuttel KP, Wijk JAEvan. Richtlijn urineweginfecties bij kinderen. Nederlandse Vereniging voor Urologie, 1999.
5.
go back to reference Neeling AJ de, Pelt W van, Hendrix MGR, et al. Antibiotica resistentie in Nederland. Deel I: Inleiding. Infectieziektenbulletin 1997;8(9):187. Neeling AJ de, Pelt W van, Hendrix MGR, et al. Antibiotica resistentie in Nederland. Deel I: Inleiding. Infectieziektenbulletin 1997;8(9):187.
6.
go back to reference Nederlandse Vereniging voor Urologie. Richtlijn bacteriële urineweginfecties bij adolescenten en volwassenen. Etiologie, diagnostiek, behandeling en profylaxe. 2009. Nederlandse Vereniging voor Urologie. Richtlijn bacteriële urineweginfecties bij adolescenten en volwassenen. Etiologie, diagnostiek, behandeling en profylaxe. 2009.
7.
go back to reference Hooton TM, Scholes D, Hughes JP, et al. A prospective study of risk factors for symptomatic urinary tract infection in young women. N Engl J Med 1996 Aug 15;335(7):468-74. Hooton TM, Scholes D, Hughes JP, et al. A prospective study of risk factors for symptomatic urinary tract infection in young women. N Engl J Med 1996 Aug 15;335(7):468-74.
8.
go back to reference Bangma CH, et al. Urologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2008. Bangma CH, et al. Urologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2008.
9.
go back to reference Lipsky BA. Prostatitis and urinary tract infection in men: what’s new; what’s true? Am J Med Volume March 1999;106(3):327-34. Lipsky BA. Prostatitis and urinary tract infection in men: what’s new; what’s true? Am J Med Volume March 1999;106(3):327-34.
10.
go back to reference Beerepoot MAJ, Stobberingh EE, Nys SE. Recidiverende urineweginfecties bij postmenopauzale vrouwen. Tijdschr Infectieziekten 2006;1(5). Beerepoot MAJ, Stobberingh EE, Nys SE. Recidiverende urineweginfecties bij postmenopauzale vrouwen. Tijdschr Infectieziekten 2006;1(5).
11.
go back to reference Raz R, Gennesin Y, Wasser J, Stoler Z, Rosenfeld S, Rottensterich E, Stamm WE. Recurrent urinary tract infections in postmenopausal women. Clin Infect Dis 2000 Jan;30(1):152-6. Raz R, Gennesin Y, Wasser J, Stoler Z, Rosenfeld S, Rottensterich E, Stamm WE. Recurrent urinary tract infections in postmenopausal women. Clin Infect Dis 2000 Jan;30(1):152-6.
12.
go back to reference Romeijnders ACM, Starreveld JS. NHG-Standaard Bemoeilijkte mictie bij de oudere man. Huisarts Wet 2004;47(12):571-86. Romeijnders ACM, Starreveld JS. NHG-Standaard Bemoeilijkte mictie bij de oudere man. Huisarts Wet 2004;47(12):571-86.
13.
go back to reference Haaren KAM van, Visser HS, Vliet S van, Timmermans AE, Yadava R, Geerlings SE, Riet G ter, et al. NHG-Standaard Urineweginfecties. Huisarts Wet 2005(8):341-52. Haaren KAM van, Visser HS, Vliet S van, Timmermans AE, Yadava R, Geerlings SE, Riet G ter, et al. NHG-Standaard Urineweginfecties. Huisarts Wet 2005(8):341-52.
14.
go back to reference Geerlings SE, Erkelens DW, Hoepelman IM. Urineweginfecties bij patiënten met diabetes mellitus. Ned Tijdschr Geneeskd 1997;141:372-5. Geerlings SE, Erkelens DW, Hoepelman IM. Urineweginfecties bij patiënten met diabetes mellitus. Ned Tijdschr Geneeskd 1997;141:372-5.
15.
go back to reference Nickel JC. Interstitial cystitis. Etiology, diagnosis, and treatment. Can Fam Physician 2000 Dec;46(12):2430-4, 2437-40. Nickel JC. Interstitial cystitis. Etiology, diagnosis, and treatment. Can Fam Physician 2000 Dec;46(12):2430-4, 2437-40.
16.
go back to reference Metts JF. Interstitial cystitis: urgency and frequency syndrome. Review. Am Fam Physician 2001 Oct 1;64. Metts JF. Interstitial cystitis: urgency and frequency syndrome. Review. Am Fam Physician 2001 Oct 1;64.
17.
go back to reference Horner PJ, Gilroy CB, Thomas BJ, et al. Association of Mycoplasma genitalium with acute non-gonococcal urethritis. Lancet 1993;342:582-5. Horner PJ, Gilroy CB, Thomas BJ, et al. Association of Mycoplasma genitalium with acute non-gonococcal urethritis. Lancet 1993;342:582-5.
18.
go back to reference Centraal begeleidingsorgaan voor de intercollegiale toetsing. Consensus seksueel overdraagbare aandoeningen en herpes neonatorum. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg, 2002. Centraal begeleidingsorgaan voor de intercollegiale toetsing. Consensus seksueel overdraagbare aandoeningen en herpes neonatorum. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg, 2002.
19.
go back to reference Vriend HJ, Donker GA, Bergen JEAM van, et al. Urethritis bij de man in de huisartsenpraktijk. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:A323. Vriend HJ, Donker GA, Bergen JEAM van, et al. Urethritis bij de man in de huisartsenpraktijk. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:A323.
20.
go back to reference Bergen JEAM van, Dekker JH, Boeke AJP, Mastboom MT, Pijnenborg L, Lieshout J van. NHG-Standaard Het soa-consult. Huisarts Wet 2004;47(13):636-51. Bergen JEAM van, Dekker JH, Boeke AJP, Mastboom MT, Pijnenborg L, Lieshout J van. NHG-Standaard Het soa-consult. Huisarts Wet 2004;47(13):636-51.
21.
go back to reference Kurowski K. The women with dysuria. Am Fam Physician 1998 May 1;57(9):2155-64, 2169-70. Kurowski K. The women with dysuria. Am Fam Physician 1998 May 1;57(9):2155-64, 2169-70.
22.
go back to reference Krieger JN, Ross SO, Penson DF, Riley DE. Symptoms and inflammation in chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome. Urology 2002 december;60. Krieger JN, Ross SO, Penson DF, Riley DE. Symptoms and inflammation in chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome. Urology 2002 december;60.
23.
go back to reference Krieger JN, Egan KJ, Ross SO, et al. Chronic pelvic pains represent the most prominent urogenital symptoms of chronic prostatitis. Adult urology 1996;48(5):715-22. Krieger JN, Egan KJ, Ross SO, et al. Chronic pelvic pains represent the most prominent urogenital symptoms of chronic prostatitis. Adult urology 1996;48(5):715-22.
24.
go back to reference Dekker JH, Veehof LJG, Hinloopen RJ, Kessel T van, Boukes FS. NHG-Standaard Pelvic inflammatory disease Huisarts Wet 2005;48(10):509-13. Dekker JH, Veehof LJG, Hinloopen RJ, Kessel T van, Boukes FS. NHG-Standaard Pelvic inflammatory disease Huisarts Wet 2005;48(10):509-13.
25.
go back to reference Bent S, Nallamothu BK, Simel DL, et al. Does this woman have an acute uncomplicated urinary tract infection? JAMA 2002 May 22-29;287(20):2701-10. Bent S, Nallamothu BK, Simel DL, et al. Does this woman have an acute uncomplicated urinary tract infection? JAMA 2002 May 22-29;287(20):2701-10.
27.
go back to reference Timmermans AE, Walter AEGM, Duijn NP van, Timmerman CP. De diagnostische waarde van urineonderzoek in de huisartspraktijk. Huisarts Wet 1996;39(4). Timmermans AE, Walter AEGM, Duijn NP van, Timmerman CP. De diagnostische waarde van urineonderzoek in de huisartspraktijk. Huisarts Wet 1996;39(4).
28.
go back to reference Mouton JW, Goessens WHF, Meijden WI van der, Verkooyen RP. Diagnostiek van Chlamydia trachomatis: wat is de gouden standaard? Infectieziektenbulletin 1998;9(10). Mouton JW, Goessens WHF, Meijden WI van der, Verkooyen RP. Diagnostiek van Chlamydia trachomatis: wat is de gouden standaard? Infectieziektenbulletin 1998;9(10).
29.
go back to reference Devillé WLJM, Yzermans JC, Duijn NP van, Bezemer PD, Windt DAWM van der, Bouter LM. The urine dipstick test useful to rule out infections. A meta-analysis of the accuracy. BMC Urology 2004;4:4. http://www.biomedcentral.com/1471-2490/4/4. Devillé WLJM, Yzermans JC, Duijn NP van, Bezemer PD, Windt DAWM van der, Bouter LM. The urine dipstick test useful to rule out infections. A meta-analysis of the accuracy. BMC Urology 2004;4:4. http://​www.​biomedcentral.​com/​1471-2490/​4/​4.​
30.
go back to reference Nelissen-Arets JHG, Stobberingh EE, Winkens RAG. Plaatsbepaling van de dipslide in de dagelijkse huisartspraktijk. Huisarts Wet 2002;45(2):62-6. Nelissen-Arets JHG, Stobberingh EE, Winkens RAG. Plaatsbepaling van de dipslide in de dagelijkse huisartspraktijk. Huisarts Wet 2002;45(2):62-6.
31.
go back to reference Skidmore S, Horner P, Herring A, Sell J, Paul I, Thomas J, et al. Vulvovaginal-swab or first-catch urine specimen to detect Chlamydia trachomatis in women in a community setting? J Clin Microbiol 2006;44:4389-94. Skidmore S, Horner P, Herring A, Sell J, Paul I, Thomas J, et al. Vulvovaginal-swab or first-catch urine specimen to detect Chlamydia trachomatis in women in a community setting? J Clin Microbiol 2006;44:4389-94.
Metagegevens
Titel
37 Mictie, pijnlijke
Auteurs
H. Eekhof
Th.M. de Reijke
H.G.L.M. Grundmeijer
Copyright
2011
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-313-8364-1_38