De hepatobiliaire chirurgie omvat de chirurgische behandeling van benigne en maligne aandoeningen van lever en galwegen. De galwegen komen buiten de lever samen in de confluentie van linker en rechter ductus hepaticus en verlopen verder als ductus hepatocholedochus naar de papil van Vater in het duodenum. De ductus cysticus voert de gal van en naar de galblaas en markeert de overgang van ductus hepaticus naar ductus choledochus (figuur 18.1).

Figuur 18.1: Anatomisch overzicht van lever (roodbruin), galwegen (groen) en pancreas (geel).

Bron: Velde CJH van de e.a. (red). Oncologie, 8e dr. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2010.

De chirurgische anatomie van de lever berust op een functionele indeling in leversegmenten zoals beschreven door de Franse chirurg Couinaud. De lever wordt verdeeld in acht anatomische segmenten. Elk segment vormt een functionele eenheid, met separate arteriële en portale aanvoerende vaten en een eigen galweg (figuur 18.2). De drie levervenen (respectievelijk de venae hepaticae dextra, sinistra en media) verdelen de lever in vier sagittale sectoren en draineren in de suprahepatisch gelegen vena cava. Het vlak tussen de twee middelste sectoren vormt de scheiding tussen de rechter en linker leversegmenten (het anatomische midden van de lever) en wordt bepaald door de vena hepatica media.

Figuur 18.2: Indeling van de lever in segmenten volgens Couinaud. Elk van de acht leversegmenten vormt een functionele eenheid, met separate arteriële en portale aanvoerende vaten en eigen afvoerende galwegen.

Bron: Velde CJH van de e.a. (red). Oncologie, 8e dr. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2010.

De diagnostiek en behandeling van aandoeningen in het hepatobiliaire gebied zijn bij voorkeur in handen van een multidisciplinair, specialistisch team waarin ervaren radiologen, maag-darm-leverartsen, oncologen en chirurgen nauw met elkaar samenwerken. Deze multidisciplinaire benadering komt vooral tot uiting bij de behandeling van galwegaandoeningen, waarvoor naast de operatieve behandeling, in toenemende mate endoscopische en radiologische interventies worden toegepast. De behandeling van galsteenlijden is daar een goed voorbeeld van. Chirurgische ingrepen aan de lever beperken zich, naast levertransplantatie, hoofdzakelijk tot de behandeling van levertumoren en intrahepatische galwegtumoren.

De chirurgische behandeling van portale hypertensie speelt – mede door de toepassing van de transjugulaire intrahepatische portosystemische shunt (TIPS) – tegenwoordig slechts een beperkte rol en wordt in dit hoofdstuk niet besproken.